Thập Niên 70: Ly Hôn Rồi Ta Càng Sống Càng Tốt
Chương 2.2: Sự khinh miệt của gia đình
Trên đường trở về, chiếc xe bò xóc nảy dữ dội. Hứa Lan Tâm ngồi ở mép xe, hai tay ôm chặt chiếc cặp cũ trước ngực. Mặt trời đã nghiêng về phía tây, ánh nắng cuối ngày kéo bóng người trên đường thành những vệt dài mệt mỏi.
Một người phụ nữ lớn tuổi ngồi cùng xe nhìn cô mấy lần, cuối cùng không nhịn được hỏi:
“Lan Tâm, chuyện tìm việc của cháu thế nào rồi?”
“Vẫn đang tìm ạ.”
Giọng Hứa Lan Tâm rất nhẹ, nhẹ đến mức gần như bị tiếng bánh xe nghiến trên đường đất nuốt mất.
Người phụ nữ kia lắc đầu, thở dài một tiếng.
“Theo thím thấy, con gái học nhiều như vậy để làm gì? Cuối cùng chẳng phải vẫn phải lấy chồng, sinh con, xuống ruộng làm việc sao?”
Bà ta vừa nói vừa vỗ lớp bụi bám trên ống quần, giọng điệu giống như đang kể một chuyện hiển nhiên trên đời.
“Cháu nhìn Lý Tú Anh ở làng trước mà xem. Cũng tốt nghiệp trung học đấy, vậy mà giờ ngày nào chẳng phải ra đồng.”
“Một thân học hành như thế, nghĩ cũng tiếc.”
Hứa Lan Tâm không đáp, cô chỉ lặng lẽ siết chặt quai cặp, móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay, cơn đau nhói truyền đến từng chút một. Cô cần chút đau ấy để giữ mình tỉnh táo, để không bị những lời kia kéo xuống lớp bùn quen thuộc của số phận.
Không được.
Cô không thể giống Lý Tú Anh.
Không thể ngày ngày vùi mình ngoài đồng ruộng, để mặt trời hong da mình đến sạm đen, để gió cát mài thô đôi má, để chiếc đòn gánh cọ lên vai thành những vết chai dày cộp.
Nếu cuối cùng vẫn phải trở lại ruộng đồng, vậy sáu năm qua cô thức khuya dậy sớm để làm gì? Những đêm chong đèn học đến mắt cay xè là vì điều gì? Những lần cắn răng nuốt bánh ngô khô cứng, giả vờ không nghe thấy tiếng cười nhạo sau lưng là vì điều gì?
Cả những ngày tháng cô chịu đựng ánh mắt kỳ lạ của bạn học, nhận lấy sự giúp đỡ của Thẩm Kiến Nghiệp trong im lặng, cẩn thận giữ ranh giới giữa biết ơn và lợi dụng… tất cả rốt cuộc có ý nghĩa gì?
Chẳng lẽ chỉ để quay về Liễu Khê, giống như những cô gái chưa từng đi học trong làng, lấy chồng, sinh con, làm ruộng, kiếm công điểm, rồi để cả đời mình hao mòn trong tiếng trẻ con khóc và khói bếp cay mắt?
Không.
Tuyệt đối không.
…
Lại một buổi chiều nữa trôi qua mà chẳng thu được gì. Khi Hứa Lan Tâm đẩy cửa bước vào nhà, cô nghe thấy giọng chị dâu ba vọng ra từ trong bếp.
“Ngày nào cũng chạy lên thị trấn làm gì không biết. Tiền xe chẳng phải cũng là tiền sao?”
“Có thời gian đó, ra đồng kiếm thêm mấy công điểm còn hơn.”
Trong buồng trong, mẹ Hứa ho khan hai tiếng.
“Nói ít thôi.”
Câu ngăn cản ấy không nặng, càng không giống bênh vực. Nó chỉ giống một động tác phủi bụi qua loa, để bầu không khí trong nhà không trở nên quá khó coi.
Hứa Lan Tâm giả vờ như không nghe thấy. Cô bước thẳng vào nhà, lấy từ trong cặp ra nửa cân kẹo ngũ cốc hỗn hợp mua ở thị trấn hôm đó.
“Mẹ, con mua chút kẹo. Để mấy đứa nhỏ ăn ngọt miệng.”
Mấy đứa trẻ vừa nghe thấy có kẹo lập tức ùa tới. Đôi mắt đứa nào cũng sáng lên, bàn tay nhỏ bẩn lem nhem chìa ra trước mặt cô.
Hứa Lan Tâm nhìn chúng, trong lòng không biết là chua xót hay mệt mỏi. Ở nhà này, muốn người khác bớt lời đi một chút, cô luôn phải mang về thứ gì đó. Cô giống như không phải con gái trong nhà, mà là một người khách nghèo cần tự chứng minh mình không đến tay không.
Đến bữa tối, bàn ăn còn im lặng hơn mấy hôm trước. Mùa thu hoạch sắp đến, trong nhà lại thiếu nhân công. Ba người anh trai của cô mấy ngày nay đã nhắc đi nhắc lại chuyện này, lúc thì trực tiếp, lúc thì vòng vo.
Ý tứ rất rõ ràng.
Lan Tâm đã tốt nghiệp rồi. Tốt nghiệp thì nên về nhà làm việc, ra đồng kiếm công điểm, phụ giúp gia đình mới là việc thực tế nhất.
“Ngày mai em sẽ lên thị trấn lần cuối.”
Hứa Lan Tâm húp một ngụm cháo loãng, bỗng nhiên lên tiếng.
Cả bàn lập tức khựng lại. Anh cả ngẩng đầu nhìn cô, hàng mày nhíu lại.
“Lan Tâm, anh không có ý trách em. Nhưng nếu thật sự không tìm được thì thôi.”
“Ở quê cũng có cách sống của ở quê. Người ta sống được, mình cũng sống được.”
Hứa Lan Tâm không nói gì, chỉ cúi đầu uống cạn bát cháo.
Cháo quá loãng, trôi xuống bụng gần như không để lại cảm giác gì. Cô thậm chí còn liếm sạch miệng bát, không muốn lãng phí chút nước cháo dính lại. Động tác ấy rất nhỏ nhưng chính cô lại thấy sống mũi mình hơi cay.
Đêm đó, nằm trên chiếc giường đất lạnh cứng, Hứa Lan Tâm nhớ đến câu nói của cô giáo dạy văn hồi tiểu học.
“Tri thức thay đổi vận mệnh.”
Khi ấy, cô đã tin thật.
Nhưng bây giờ, cô mới phát hiện, tri thức của cô cũng chẳng thể thay đổi được gì. Tấm bằng tốt nghiệp kia ở trong thành phố không đổi được một vị trí làm việc. Ở Liễu Khê, nó thậm chí còn không hữu dụng bằng một cái cuốc.
Hứa Lan Tâm vừa nghĩ vừa nhẹ trở mình, từ gian bên cạnh truyền đến tiếng ngáy của mấy đứa cháu. Căn nhà quá nhỏ, tường quá mỏng, người quá đông. Tiếng thở, tiếng ho, tiếng trở mình, tiếng trẻ con nói mớ chen chúc trong bóng tối khiến cô có cảm giác mình bị nhốt trong một cái lồng chật hẹp.
Nhưng đáng sợ hơn là, chẳng bao lâu nữa, cô có thể sẽ bị nhốt trong một cái lồng lớn hơn, giữa một cánh đồng trải dài đến tận chân trời, rộng đến mức khiến người ta không nhìn thấy song sắt nhưng lại đủ sức giam một người cả đời.
Không.
Cô phải tự tìm cách.
Nếu con đường dựa vào Thẩm Kiến Nghiệp đã bị chặn, nếu việc tìm công việc trong thành phố cũng không có hy vọng, vậy cô chỉ còn có thể nghĩ đến phương án khác.
Hứa Lan Tâm nhắm mắt lại, trong đầu cô lần lượt hiện lên những thanh niên đến tuổi cưới vợ trong làng và mấy làng lân cận.
Cô xinh đẹp.
Cô có học thức.
Dù nhà nghèo, nhưng chỉ cần thay một bộ quần áo sạch sẽ, chải tóc gọn gàng, cô vẫn là cô gái nổi bật nhất trong vùng này. Nếu phải lấy chồng, vậy lấy ai? Lấy ai mới có thể giúp cô rời khỏi đây?
Từng cái tên lướt qua trong đầu cô, rồi lại bị cô lạnh lùng gạt bỏ. Người thì quá nghèo, người thì nhà đông anh em, người thì tính tình thô lỗ, người thì cả đời chưa từng bước khỏi mấy thửa ruộng làng.
Đột nhiên, một cái tên hiện lên.
Triệu Chính Chiến.
Anh nhập ngũ hai năm trước, nghe nói sắp xuất ngũ. Nhà họ Triệu ở làng bên, hoàn cảnh tốt hơn nhà cô một chút. Triệu Chính Chiến tuy chỉ học hết cấp hai nhưng dù sao cũng từng đi lính, đã ra ngoài nhìn thấy thế giới.
Hứa Lan Tâm cắn môi.
Không.
Như vậy vẫn chưa đủ.
Phần lớn lính xuất ngũ cuối cùng vẫn trở về quê. Có người được sắp xếp công việc, nhưng chuyện đó không dễ rơi vào một gia đình nông thôn bình thường.
Cô muốn ra đi, muốn rời khỏi nông thôn một cách triệt để. Vậy thì phải lấy chồng thành phố sao? Nhưng đàn ông thành phố nào sẽ cưới một cô gái quê không hộ khẩu, không công việc, không gia thế như cô?
Hứa Lan Tâm nhắm mắt lại, tâm trí rối như một cuộn chỉ bị kéo căng. Hôn nhân là một con đường nhưng không thể đi bừa. Đi sai một bước, có thể sẽ bị kéo xuống một cái lồng khác còn đáng sợ hơn Liễu Khê.
Trong lúc mơ hồ, ý thức của cô lại vô thức chìm vào không gian nhỏ bé kia. Ba mươi mét vuông cố định, không lớn thêm, cũng không biến đổi.
Có đôi lúc, Hứa Lan Tâm từng mơ mộng nếu không gian này rộng hơn một chút thì tốt biết bao. Nếu nó không chỉ có thể chứa đồ, mà còn có công dụng kỳ diệu khác thì tốt biết bao. Nếu nó có thể trồng lương thực. Nếu nó có thể sinh tiền. Nếu nó có thể trực tiếp mở ra một con đường dẫn cô rời khỏi nơi này.
Nhưng hiện thực vẫn là hiện thực.
Nó chỉ là một khoảng không ba mươi mét vuông có thể giữ đồ ăn không hỏng, có thể giấu vài đồng tiền và có thể cho cô thêm vài phần sức chịu đựng khi đói đến mềm chân. Ngoài ra, chẳng còn gì nữa.
Cuộc đời cô nhìn qua tựa như có chút khác thường. Cô từng được đi học, cô có một bí mật không ai biết, cô có vẻ đẹp và sự thông minh mà nhiều cô gái trong làng không có.
Nhưng trên thực tế, cô vẫn bị mắc kẹt trong những rào chắn còn cứng hơn cả tường đất nhà họ Hứa.
Hộ khẩu.
Xuất thân.
Nghèo đói.
Thân phận con gái.
Và cả một gia đình đang chờ cô quay về ruộng đồng để kiếm công điểm.
Hứa Lan Tâm mở mắt trong bóng tối. Ánh mắt cô rất tĩnh, đến mức gần như lạnh lẽo. Nếu không ai chịu mở cửa cho cô, vậy cô chỉ còn cách tự tìm một khe hở. Dù phải dùng móng tay cào đến bật máu, cô cũng phải cào ra một đường.
